Ανοίγουμε τον ιατρικό φάκελο του Μοντέρο: Η επέμβαση, το εξάμηνο και όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε

Στα kokkina.gr, ο καλός φίλος της σελίδας μας και γιατρός Συμεών Ναούμ (Symeon Naoum) ανοίγει τον ιατρικό φάκελο του τραυματισμού του Ζαν Μοντέρο και εξηγεί όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τη ρήξη του έξω μηνίσκου.

Με την επιστημονική του γνώση και την εξειδίκευσή του στην Τραυματολογία και την Ορθοπαιδική, αναλύει τη φύση της κάκωσης, τις χειρουργικές επιλογές που υπάρχουν, τη διαφορά ανάμεσα στη συρραφή και τη μερική αφαίρεση του μηνίσκου, αλλά και τα στάδια που πρέπει να ακολουθήσει ένας επαγγελματίας αθλητής μέχρι να επιστρέψει με ασφάλεια στην αγωνιστική δράση.

Ο Συμεών Ναούμ είναι Senior Clinical Fellow in Trauma and Orthopaedics στο Royal Berkshire NHS Trust Hospital της Μεγάλης Βρετανίας.
Ρήξη έξω μηνίσκου: Γιατί ο Ζαν Μοντέρο θα χρειαστεί έξι μήνες για να επιστρέψει στα γήπεδα;

Συρραφή ή αφαίρεση μηνίσκου; Ποια είναι η διαφορά των δύο επεμβάσεων, γιατί η επιλογή έχει σημασία και τι περιλαμβάνει η αποκατάσταση ενός επαγγελματία μπασκετμπολίστα;

Ο τραυματισμός του Ζαν Μοντέρο, του μπασκετμπολίστα του Ολυμπιακού, και η χειρουργική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε για ρήξη του έξω μηνίσκου στο αριστερό γόνατο έφεραν ξανά στο προσκήνιο έναν από τους πιο συχνούς τραυματισμούς του γόνατος στον αθλητισμό.

Πολλοί θα αναρωτηθούν: Τι ακριβώς είναι ο μηνίσκος; Γιατί χρειάζεται χειρουργείο; Και κυρίως, γιατί ένας τραυματισμός που σε κάποιες περιπτώσεις επιτρέπει επιστροφή στη δράση μέσα σε λίγες εβδομάδες μπορεί να κρατήσει έναν αθλητή εκτός γηπέδων για έξι μήνες;

Η απάντηση βρίσκεται κυρίως σε μία σημαντική διαφορά: άλλο είναι να αφαιρούμε το κατεστραμμένο τμήμα του μηνίσκου και άλλο να προσπαθούμε να το συρράψουμε, ώστε να επουλωθεί και να συνεχίσει να λειτουργεί φυσιολογικά.

Τι είναι ο μηνίσκος και γιατί είναι τόσο σημαντικός;

Κάθε γόνατο έχει δύο μηνίσκους, τον έσω και τον έξω. Πρόκειται για δύο μικρές, ημισεληνοειδείς δομές από έναν ιδιαίτερα ανθεκτικό ιστό, τον ινοχόνδρο, που βρίσκονται ανάμεσα στο μηριαίο οστό και την κνήμη.

Ο ρόλος τους είναι πολύ πιο σημαντικός από όσο φανταζόμαστε. Λειτουργούν σαν φυσικά «αμορτισέρ» του γόνατος, καθώς απορροφούν και κατανέμουν τις δυνάμεις που αναπτύσσονται σε κάθε βήμα, άλμα ή προσγείωση.

Παράλληλα, βοηθούν στη σταθερότητα της άρθρωσης και προστατεύουν τον αρθρικό χόνδρο, δηλαδή την ομαλή επιφάνεια που καλύπτει τα οστά μέσα στο γόνατο.

Ο έξω μηνίσκος βρίσκεται στην εξωτερική πλευρά του γόνατος και συμμετέχει σημαντικά στην κατανομή των φορτίων. Η διατήρησή του έχει ιδιαίτερη σημασία για έναν αθλητή, ο οποίος υποβάλλει καθημερινά τα γόνατά του σε μεγάλες καταπονήσεις.

Πώς προκαλείται μια ρήξη μηνίσκου στο μπάσκετ;

Το μπάσκετ είναι ένα άθλημα με συνεχείς αλλαγές κατεύθυνσης, απότομα σταματήματα, άλματα και προσγειώσεις.

Ένας συνηθισμένος μηχανισμός τραυματισμού είναι όταν το πόδι παραμένει σταθερό στο παρκέ, ενώ το σώμα και το γόνατο περιστρέφονται πάνω από αυτό. Η συνδυασμένη πίεση και στροφή μπορεί να προκαλέσει ρήξη στον μηνίσκο.

Ο τραυματισμός μπορεί να συνοδεύεται από:

Πόνο στην εξωτερική ή εσωτερική πλευρά του γόνατος.

Πρήξιμο, που μπορεί να εμφανιστεί μέσα στις πρώτες ώρες.

Δυσκολία στο βαθύ κάθισμα.

Πόνο κατά την περιστροφή του γόνατος.

Αίσθημα ότι το γόνατο μπλοκάρει ή δεν κινείται ελεύθερα.

Η διάγνωση γίνεται με την κλινική εξέταση από τον ορθοπαιδικό και τη μαγνητική τομογραφία, η οποία μας βοηθά να εντοπίσουμε τη θέση και τη μορφή της ρήξης.

Είναι όλες οι ρήξεις μηνίσκου ίδιες;

Όχι. Και αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που καθορίζουν τη θεραπεία.

Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι ρήξεων. Μπορεί να είναι επιμήκεις, ακτινωτές, οριζόντιες ή πιο σύνθετες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ένα μεγάλο τμήμα του μηνίσκου μπορεί να μετατοπιστεί μέσα στην άρθρωση, δημιουργώντας αυτό που ονομάζουμε ρήξη τύπου «λαβής κάδου» (bucket-handle).

Εξίσου σημαντικό είναι το σημείο στο οποίο βρίσκεται η ρήξη.

Ο μηνίσκος δεν αιματώνεται ομοιόμορφα σε όλη την έκτασή του. Η περιφερική περιοχή του έχει καλύτερη αιμάτωση, ενώ το κεντρικό τμήμα έχει πολύ περιορισμένη ή καθόλου άμεση αιμάτωση.

Με απλά λόγια, μια ρήξη κοντά στην περιφέρεια έχει συνήθως καλύτερες πιθανότητες να επουλωθεί μετά από συρραφή σε σχέση με μια ρήξη στο κεντρικό, ανάγγειο τμήμα.

Φυσικά, ρόλο παίζουν επίσης η ποιότητα του ιστού, η μορφή της ρήξης, η ηλικία του ασθενούς και το πόσο πρόσφατος είναι ο τραυματισμός.

Συρραφή μηνίσκου: Γιατί προσπαθούμε να τον διατηρήσουμε;

Η συρραφή μηνίσκου είναι μια αρθροσκοπική επέμβαση κατά την οποία ο χειρουργός προσπαθεί να επαναφέρει τα σχισμένα τμήματα στη φυσιολογική τους θέση και να τα συγκρατήσει με ειδικά ράμματα.

Η επέμβαση γίνεται μέσα από μικρές τομές, με τη βοήθεια μιας κάμερας και ειδικών εργαλείων.

Στόχος είναι να διατηρηθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του φυσιολογικού μηνίσκου και να δοθεί στον οργανισμό η δυνατότητα να επουλώσει τη ρήξη.

Γιατί είναι τόσο σημαντικό αυτό;

Επειδή θέλουμε ο μηνίσκος να συνεχίσει να κάνει τη δουλειά του: να απορροφά τους κραδασμούς, να κατανέμει σωστά τα φορτία και να προστατεύει τον αρθρικό χόνδρο.

Η συρραφή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε νέους και δραστήριους ανθρώπους, όταν η μορφή και η θέση της ρήξης επιτρέπουν την αποκατάστασή της.

Δεν είναι, όμως, όλες οι ρήξεις κατάλληλες για συρραφή. Η τελική απόφαση λαμβάνεται από τον χειρουργό, ο οποίος αξιολογεί την εικόνα της βλάβης και την ποιότητα του ιστού.

Το μειονέκτημα είναι ότι η συρραφή χρειάζεται χρόνο για να επουλωθεί. Επομένως, απαιτείται μεγαλύτερη περίοδος προστασίας και πιο προσεκτική αποκατάσταση.

Μερική μηνισκεκτομή: Όταν χρειάζεται να αφαιρεθεί το κατεστραμμένο τμήμα

Η άλλη συνηθισμένη χειρουργική επιλογή είναι η μερική μηνισκεκτομή.

Σε αυτή την περίπτωση, αντί να συρράψουμε τη ρήξη, αφαιρούμε το κατεστραμμένο και ασταθές τμήμα του μηνίσκου, διατηρώντας όσο το δυνατόν περισσότερο υγιή ιστό.

Η επέμβαση γίνεται επίσης αρθροσκοπικά.

Επιλέγεται συνήθως όταν η ρήξη δεν μπορεί να συρραφεί με αξιόπιστο τρόπο, για παράδειγμα όταν αφορά ένα πολύ εκφυλισμένο ή ασταθές τμήμα με μικρές πιθανότητες επούλωσης.

Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι η αποκατάσταση είναι συνήθως πολύ πιο γρήγορη. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να επουλωθούν τα δύο τμήματα του μηνίσκου μεταξύ τους.

Υπάρχει, όμως, και ένα σημαντικό μειονέκτημα: το τμήμα που αφαιρείται δεν αναπληρώνεται.

Όσο λιγότερος μηνίσκος απομένει, τόσο μικρότερη είναι η επιφάνεια που κατανέμει τα φορτία μέσα στο γόνατο. Αυτό μπορεί να αυξήσει τις πιέσεις στον αρθρικό χόνδρο και να επιβαρύνει μακροπρόθεσμα την άρθρωση.

Γι’ αυτό στη σύγχρονη ορθοπαιδική ακολουθούμε μια βασική αρχή: αφαιρούμε μόνο ό,τι πραγματικά χρειάζεται και διατηρούμε όσο περισσότερο λειτουργικό μηνισκικό ιστό μπορούμε.

Πόσο διαφέρει η αποκατάσταση των δύο επεμβάσεων;

Εδώ βρίσκεται η μεγαλύτερη διαφορά.

Μετά από μερική μηνισκεκτομή, ο ασθενής συνήθως μπορεί να φορτίσει το πόδι άμεσα, ανάλογα με την ανοχή του, και να ξεκινήσει γρήγορα ασκήσεις κινητικότητας και ενδυνάμωσης.

Μετά από συρραφή, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Πρέπει να προστατευθεί η περιοχή της ρήξης, ώστε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για επούλωση.

Ας δούμε πώς εξελίσσεται συνήθως η αποκατάσταση.

Αποκατάσταση μετά από συρραφή μηνίσκου

1η–6η εβδομάδα: Προστασία και έλεγχος του γόνατος

Το πρώτο διάστημα έχει ως στόχο να προστατεύσει τη συρραφή.

Ο ασθενής μπορεί να χρειαστεί πατερίτσες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικό νάρθηκα που περιορίζει την κάμψη του γόνατος.

Η φόρτιση και το επιτρεπόμενο εύρος κίνησης εξαρτώνται από τον τύπο της ρήξης και τις οδηγίες του χειρουργού.

Ξεκινούν ήπιες ασκήσεις για την ενεργοποίηση του τετρακεφάλου, κινητοποίηση του γόνατος εντός των επιτρεπόμενων ορίων και ασκήσεις για τη διατήρηση της μυϊκής λειτουργίας.

6η–12η εβδομάδα: Επιστροφή στην κινητικότητα και την ενδυνάμωση

Σταδιακά αποκαθίσταται το πλήρες εύρος κίνησης και η φυσιολογική βάδιση.

Ο ασθενής ξεκινά πιο συστηματική ενδυνάμωση με ασκήσεις όπως το στατικό ποδήλατο, τα ελεγχόμενα καθίσματα, το leg press και τις ασκήσεις ισορροπίας.

Στόχος είναι να επανέλθει η δύναμη των μυών γύρω από το γόνατο, ιδιαίτερα του τετρακεφάλου και των οπίσθιων μηριαίων.

12η–16η εβδομάδα: Προοδευτική ενδυνάμωση

Σε αυτή τη φάση αυξάνεται σταδιακά η ένταση των ασκήσεων.

Προστίθενται ασκήσεις μονόποδης στήριξης, προβολές, step-ups, ασκήσεις ισορροπίας και πιο απαιτητική μυϊκή ενδυνάμωση.

Ο στόχος δεν είναι απλώς να δυναμώσει το πόδι, αλλά να αποκτήσει ξανά τον έλεγχο που απαιτείται για πιο σύνθετες κινήσεις.

16η–20ή εβδομάδα: Προετοιμασία για το τρέξιμο

Εφόσον το γόνατο ανταποκρίνεται καλά, μπορεί να ξεκινήσει προοδευτικό τρέξιμο.

Ακολουθούν ασκήσεις άλματος, προσγείωσης, επιτάχυνσης και επιβράδυνσης, πάντα με βάση τη λειτουργική ετοιμότητα του αθλητή.

20ή–26η εβδομάδα και μετά: Επιστροφή στο μπάσκετ

Σταδιακά εισάγονται οι ειδικές κινήσεις του αθλήματος: πλάγιες μετακινήσεις, αλλαγές κατεύθυνσης, άλματα, προσγειώσεις και ασκήσεις με μπάλα.

Η επιστροφή γίνεται αρχικά με ατομική προπόνηση, στη συνέχεια με την ομάδα και τελικά με πλήρη συμμετοχή στις αγωνιστικές δραστηριότητες.

Αποκατάσταση μετά από μερική μηνισκεκτομή

Η αποκατάσταση είναι συνήθως ταχύτερη.

1η–2η εβδομάδα: Έλεγχος του πόνου και του οιδήματος, επαναφορά της κινητικότητας και ενεργοποίηση του τετρακεφάλου. Η φόρτιση επιτρέπεται συνήθως άμεσα, κατά την ανοχή του ασθενούς.

2η–4η εβδομάδα: Προοδευτική ενδυνάμωση με καθίσματα, leg press, ασκήσεις ισορροπίας και στατικό ποδήλατο.

4η–6η εβδομάδα: Εφόσον υπάρχει καλή μυϊκή λειτουργία και δεν εμφανίζεται οίδημα, μπορεί να ξεκινήσει προοδευτικό τρέξιμο και πιο δυναμικές ασκήσεις.

6η–8η εβδομάδα και μετά: Εισάγονται άλματα, αλλαγές κατεύθυνσης και αθλητικές δραστηριότητες, με στόχο την επιστροφή στην προπόνηση και σταδιακά στον αγώνα.

Οι χρόνοι είναι ενδεικτικοί. Ακόμη και μετά από μερική μηνισκεκτομή, ένας επαγγελματίας αθλητής μπορεί να χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να ανακτήσει πλήρως τη δύναμη και την αγωνιστική του ετοιμότητα.

Πότε είναι πραγματικά έτοιμος ένας αθλητής να επιστρέψει;

Ένα συχνό λάθος είναι να θεωρούμε ότι η επιστροφή στον αθλητισμό εξαρτάται αποκλειστικά από το πόσες εβδομάδες έχουν περάσει από την επέμβαση.

Στην πραγματικότητα, δεν αρκεί να μην πονάει το γόνατο.

Ο αθλητής πρέπει να έχει ανακτήσει την κινητικότητα, τη μυϊκή δύναμη, την ισορροπία και τον έλεγχο των κινήσεών του.

Πριν από την επιστροφή στο μπάσκετ αξιολογούνται:

Η απουσία πόνου και οιδήματος.

Το πλήρες εύρος κίνησης.

Η δύναμη του τετρακεφάλου και των οπίσθιων μηριαίων.

Η ικανότητα μονόποδων αλμάτων και ασφαλών προσγειώσεων.

Η δυνατότητα επιτάχυνσης και απότομης επιβράδυνσης.

Η ικανότητα αλλαγής κατεύθυνσης χωρίς πόνο ή αστάθεια.

Συνήθως επιδιώκουμε η δύναμη και οι λειτουργικές δοκιμασίες του χειρουργημένου σκέλους να πλησιάζουν τουλάχιστον το 90% του υγιούς σκέλους. Για έναν επαγγελματία αθλητή, όμως, απαιτείται συνολική αξιολόγηση και όχι μόνο ένας αριθμός.

Γιατί λοιπόν ο Μοντέρο θα μείνει εκτός για περίπου έξι μήνες;

Η απάντηση είναι ότι η συρραφή του μηνίσκου απαιτεί χρόνο για να επουλωθεί.

Στην περίπτωση της μερικής μηνισκεκτομής, το κατεστραμμένο τμήμα αφαιρείται και η αποκατάσταση μπορεί να προχωρήσει πιο γρήγορα.

Στη συρραφή, αντίθετα, θέλουμε ο μηνίσκος να παραμείνει στη θέση του και να αποκτήσει ξανά τη συνέχεια και τη λειτουργικότητά του. Αυτό απαιτεί υπομονή και σωστή διαχείριση των φορτίων.

Σύμφωνα με τη διεθνή επιστημονική συναίνεση του 2024, που δημοσιεύθηκε το 2025 από τις ESSKA, AOSSM και AASPT, η επιστροφή στον αθλητισμό μετά από συρραφή εξαρτάται από τον τύπο της ρήξης και την πρόοδο της αποκατάστασης. Σε πιο σύνθετες ρήξεις μπορεί να χρειαστούν 6–9 μήνες.

Επομένως, το εξάμηνο που έχει ανακοινωθεί για τον Μοντέρο δεν είναι παράλογο για έναν επαγγελματία αθλητή που πρέπει να επιστρέψει σε πολύ υψηλό αγωνιστικό επίπεδο.

Δεν γνωρίζουμε, βέβαια, τη συγκεκριμένη μορφολογία της ρήξης του ή τις λεπτομέρειες της επέμβασης, επομένως δεν μπορούμε να προβλέψουμε με ακρίβεια την πορεία της αποκατάστασής του.

Το σημαντικότερο: Να επιστρέψει δυνατός, όχι απλώς γρήγορα

Η περίπτωση του Μοντέρο μάς θυμίζει ότι ο μηνίσκος είναι μια πολύτιμη δομή για τη σωστή λειτουργία του γόνατος.

Η μερική μηνισκεκτομή προσφέρει συνήθως ταχύτερη επιστροφή στις δραστηριότητες, αλλά συνοδεύεται από απώλεια μέρους του φυσιολογικού ιστού.

Η συρραφή απαιτεί περισσότερο χρόνο και υπομονή, αλλά έχει ως στόχο να διατηρήσει τον μηνίσκο και τη λειτουργία του.

Στη σύγχρονη ορθοπαιδική, όταν υπάρχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις, προσπαθούμε να διατηρούμε τον μηνίσκο όσο το δυνατόν περισσότερο.

Γιατί τελικά, για έναν αθλητή όπως ο Μοντέρο, δεν έχει σημασία μόνο να επιστρέψει στο παρκέ σε έξι μήνες. Έχει σημασία να επιστρέψει με ένα γόνατο που θα μπορεί να αντέξει τις απαιτήσεις του επαγγελματικού μπάσκετ και να τον συνοδεύσει με ασφάλεια για πολλά ακόμη χρόνια.

Η σωστή αποκατάσταση δεν είναι αγώνας ταχύτητας. Είναι το τελευταίο και εξίσου σημαντικό στάδιο της θεραπείας.